Jak zdobyć pierwsze doświadczenie w IT?
Wiele osób rozpoczynających naukę programowania, testowania oprogramowania, analizy danych czy cyberbezpieczeństwa spotyka się z tym samym problemem.
Aby znaleźć pracę, trzeba mieć doświadczenie. Aby zdobyć doświadczenie, trzeba najpierw znaleźć pracę.
Na pierwszy rzut oka wygląda to jak błędne koło. W praktyce pierwsze doświadczenie w IT można zdobyć na wiele sposobów — również bez wcześniejszego zatrudnienia w firmie technologicznej.
Najważniejsze jest pokazanie pracodawcy, że potrafisz wykorzystać zdobytą wiedzę w praktyce. Sam ukończony kurs lub certyfikat może być wartościowym dodatkiem, ale zazwyczaj nie wystarczy, aby wyróżnić się spośród innych kandydatów.
Potrzebujesz konkretnych przykładów swojej pracy.
1. Twórz własne projekty
Własny projekt to jeden z najlepszych sposobów na zdobycie praktycznego doświadczenia w IT.
Nie musi to być rozbudowana aplikacja wykorzystywana przez tysiące użytkowników. Na początku znacznie ważniejsze jest to, aby projekt był ukończony, działał i pokazywał konkretne umiejętności.
Programista może stworzyć prostą aplikację internetową, stronę, API, kalkulator, system zarządzania zadaniami lub aplikację wykorzystującą zewnętrzne dane.
Tester oprogramowania może przygotować dokumentację testową dla wybranej strony lub aplikacji, stworzyć przypadki testowe, zgłosić przykładowe błędy albo zbudować niewielki projekt automatyzacji testów.
Analityk danych może wykorzystać publiczny zbiór danych, przeprowadzić analizę i przedstawić wyniki za pomocą raportu lub dashboardu.
Administrator, specjalista DevOps lub osoba zainteresowana chmurą może przygotować środowisko w Dockerze, prosty pipeline CI/CD albo wdrożyć aplikację w AWS, Azure lub Google Cloud.
Najlepszy projekt to taki, który:
- rozwiązuje konkretny problem,
- wykorzystuje technologie związane z wybraną specjalizacją,
- posiada opis i instrukcję uruchomienia,
- jest dostępny publicznie, na przykład w serwisie GitHub,
- można zaprezentować podczas rozmowy rekrutacyjnej.
Jeden dobrze przygotowany projekt jest zazwyczaj bardziej wartościowy niż dziesięć niedokończonych repozytoriów.
2. Zbuduj portfolio
Portfolio nie jest przeznaczone wyłącznie dla grafików i projektantów. W IT również może być bardzo skutecznym narzędziem podczas szukania pierwszej pracy.
Możesz stworzyć prostą stronę internetową zawierającą informacje o Tobie, wykorzystywanych technologiach, ukończonych projektach oraz sposobie kontaktu.
Portfolio powinno przedstawiać przede wszystkim efekty Twojej pracy.
Przy każdym projekcie warto opisać:
- cel projektu,
- wykorzystane technologie,
- wykonane zadania,
- napotkane problemy,
- sposób rozwiązania problemów,
- zdobyte umiejętności,
- link do kodu lub działającej aplikacji.
Nie ograniczaj się wyłącznie do wklejenia linku do GitHuba. Rekruter nie zawsze będzie miał czas na dokładne analizowanie całego repozytorium.
Wyjaśnij, co dokładnie zostało wykonane i za co odpowiadałeś.
3. Korzystaj z GitHuba
GitHub może pełnić funkcję technicznego portfolio. Jest szczególnie ważny dla programistów, testerów automatyzujących, specjalistów DevOps oraz osób pracujących z kodem.
Zadbaj o to, aby Twoje repozytoria były uporządkowane i zrozumiałe.
Każdy ważniejszy projekt powinien zawierać plik README, w którym opiszesz:
- przeznaczenie projektu,
- wykorzystane technologie,
- wymagania,
- sposób instalacji,
- sposób uruchomienia,
- przykładowe funkcje,
- możliwe kierunki dalszego rozwoju.
Unikaj publikowania pustych projektów, przypadkowych plików oraz kodu skopiowanego bezpośrednio z kursu bez własnych modyfikacji.
Projekt powinien pokazywać, że rozumiesz zastosowane rozwiązania i potrafisz samodzielnie rozwijać kod.
4. Zgłoś się na staż lub praktyki
Staże i praktyki to najbardziej bezpośredni sposób na zdobycie pierwszego doświadczenia zawodowego.
W ich trakcie możesz zobaczyć, jak wygląda praca w prawdziwym zespole, poznać wykorzystywane procesy oraz nauczyć się korzystania z narzędzi używanych w firmach.
Nawet krótki staż może dostarczyć doświadczenia w takich obszarach jak:
- praca z systemem kontroli wersji,
- udział w spotkaniach zespołu,
- obsługa zgłoszeń,
- przegląd kodu,
- testowanie nowych funkcji,
- tworzenie dokumentacji,
- praca zgodnie z określonym procesem.
Nie wybieraj jednak stażu wyłącznie dlatego, że jego nazwa zawiera słowo „IT”. Sprawdź, jakie zadania rzeczywiście będziesz wykonywać i czy pomogą Ci one rozwijać się w wybranym kierunku.
5. Wykonuj niewielkie zlecenia
Pierwsze doświadczenie można zdobyć również poprzez realizację mniejszych zleceń.
Na początku możesz pomóc znajomej osobie, lokalnej firmie, fundacji lub niewielkiej organizacji. Może to być przygotowanie strony internetowej, poprawienie błędu, wykonanie testów, analiza danych, konfiguracja narzędzia albo automatyzacja prostego procesu.
Nawet niewielkie zlecenie uczy:
- zbierania wymagań,
- komunikacji z klientem,
- planowania pracy,
- szacowania czasu,
- rozwiązywania rzeczywistych problemów,
- przekazywania gotowego rozwiązania.
Pamiętaj jednak, aby jasno ustalić zakres prac, termin oraz warunki współpracy. Dotyczy to również projektów wykonywanych bezpłatnie.
Darmowy projekt nie powinien oznaczać nieograniczonej liczby zmian i pełnej dostępności przez cały dzień.
6. Zaangażuj się w wolontariat
Fundacje, organizacje społeczne i lokalne inicjatywy często potrzebują wsparcia technologicznego, ale nie zawsze mają budżet na zatrudnienie specjalisty.
Możesz pomóc w stworzeniu lub przetestowaniu strony internetowej, uporządkowaniu danych, przygotowaniu instrukcji, konfiguracji narzędzi lub rozwiązaniu prostych problemów technicznych.
Taka współpraca może być wartościowym elementem CV, ponieważ pokazuje pracę dla rzeczywistej organizacji i realizację konkretnego celu.
Przed rozpoczęciem współpracy warto ustalić, czy po zakończeniu projektu będziesz mógł opisać go w portfolio oraz otrzymać referencje.
7. Dołącz do projektu open source
Projekty open source umożliwiają współpracę nad oprogramowaniem rozwijanym publicznie.
Nie musisz od razu wprowadzać dużych zmian w popularnym projekcie. Możesz rozpocząć od:
- poprawienia dokumentacji,
- zgłoszenia błędu,
- wykonania dodatkowego testu,
- rozwiązania prostego zadania,
- poprawienia niewielkiego problemu w kodzie,
- przetłumaczenia fragmentu instrukcji.
Praca nad projektem open source pozwala poznać proces zgłaszania zmian, pracę z repozytorium, komunikację z innymi osobami oraz zasady obowiązujące w większych projektach.
Szukaj zadań oznaczonych jako przeznaczone dla początkujących, na przykład „good first issue” lub „beginner friendly”.
8. Bierz udział w hackathonach i projektach zespołowych
Hackathon to wydarzenie, podczas którego uczestnicy w krótkim czasie tworzą rozwiązanie określonego problemu.
Może być świetną okazją do zdobycia doświadczenia w pracy zespołowej. Nawet gdy projekt nie zostanie ukończony, możesz nauczyć się dzielenia zadań, szybkiego podejmowania decyzji, prezentowania wyników oraz współpracy z osobami o różnych kompetencjach.
Podobne korzyści dają projekty zespołowe realizowane podczas kursów, bootcampów lub spotkań społeczności technologicznych.
Ważne jest jednak, aby dokładnie wiedzieć, za którą część projektu odpowiadałeś. Podczas rozmowy rekrutacyjnej możesz zostać poproszony o szczegółowe omówienie swojego wkładu.
9. Dokumentuj swoją naukę
Publikowanie materiałów związanych z nauką może pomóc Ci zbudować rozpoznawalność i jednocześnie utrwalić wiedzę.
Możesz tworzyć:
- krótkie wpisy na LinkedIn,
- artykuły na blogu,
- poradniki,
- notatki z nauki,
- filmy instruktażowe,
- opisy rozwiązanych problemów,
- podsumowania projektów.
Nie musisz przedstawiać się jako ekspert. Możesz uczciwie pokazywać swoją drogę, wnioski oraz rzeczy, których dopiero się uczysz.
Regularne publikowanie pokazuje zaangażowanie, umiejętność komunikacji i konsekwencję. Może również sprawić, że rekruter lub przyszły pracodawca sam trafi na Twój profil.
10. Szukaj pracy również poza największymi portalami
Najpopularniejsze ogłoszenia dla juniorów mogą otrzymywać bardzo dużo aplikacji. Nie oznacza to jednak, że należy z nich rezygnować.
Warto równocześnie korzystać z innych sposobów poszukiwania pracy.
Sprawdzaj strony internetowe firm, grupy branżowe, wydarzenia technologiczne, profile rekruterów oraz lokalne społeczności. Możesz również wysłać bezpośrednią wiadomość do niewielkiej firmy, nawet gdy aktualnie nie prowadzi rekrutacji.
Taka wiadomość powinna być krótka i konkretna. Napisz, w jakim kierunku się rozwijasz, jakie posiadasz umiejętności i co możesz zaprezentować.
Nie wysyłaj jednak tej samej ogólnej wiadomości do setek firm. Dostosowanie treści do konkretnej organizacji znacznie zwiększa szansę na odpowiedź.
Czy projekty własne można wpisać do CV?
Tak. Projekty własne warto umieścić w CV, szczególnie gdy nie masz jeszcze doświadczenia komercyjnego.
Możesz utworzyć osobną sekcję „Projekty” i opisać w niej najważniejsze realizacje.
Przykładowy opis projektu może wyglądać następująco:
Automatyzacja testów sklepu internetowego
Przygotowanie projektu automatyzacji testów aplikacji internetowej z wykorzystaniem Playwright i TypeScript. Utworzenie testów logowania, wyszukiwania produktów i procesu zakupowego. Konfiguracja raportów oraz uruchamiania testów w GitHub Actions.
Taki opis jest znacznie bardziej przekonujący niż samo wymienienie technologii bez pokazania ich praktycznego zastosowania.
Czy doświadczenie musi być komercyjne?
Nie każde wartościowe doświadczenie musi pochodzić z płatnej pracy.
Dla pracodawcy ważne jest przede wszystkim to, czy potrafisz wykonywać zadania związane z danym stanowiskiem, rozumiesz podstawowe procesy oraz jesteś w stanie wyjaśnić podjęte decyzje.
Projekt własny nie jest tym samym co rok pracy komercyjnej. Nie należy więc przedstawiać go jako zatrudnienia.
Może jednak udowodnić, że posiadasz praktyczne umiejętności i nie ograniczasz się wyłącznie do wiedzy teoretycznej.
Kursy i certyfikaty — czy wystarczą?
Kursy pozwalają uporządkować wiedzę i poznać podstawowe narzędzia. Certyfikaty mogą natomiast potwierdzać znajomość określonego zakresu materiału.
Problem pojawia się wtedy, gdy kandydat kończy kolejne szkolenia, ale nie wykorzystuje zdobytej wiedzy w praktyce.
Po ukończeniu kursu warto stworzyć własny projekt. Nie kopiuj instrukcji krok po kroku. Zmień założenia, dodaj nowe funkcje, wykorzystaj inne dane albo rozwiąż podobny problem samodzielnie.
Dzięki temu kurs staje się punktem wyjścia do zbudowania doświadczenia, a nie wyłącznie kolejną pozycją w CV.
Jak przygotować się do pierwszej rekrutacji?
Przed wysłaniem aplikacji dokładnie przeczytaj ogłoszenie i sprawdź, które wymagania już spełniasz.
Nie musisz spełniać wszystkich punktów, aby aplikować. Ogłoszenia często opisują idealnego kandydata, który w praktyce może nie istnieć.
Przygotuj się jednak do rozmowy o swoich projektach.
Powinieneś umieć odpowiedzieć na pytania:
- Dlaczego wybrałeś takie rozwiązanie?
- Jakie problemy pojawiły się podczas realizacji?
- Co zrobiłbyś inaczej?
- Jak sprawdziłeś, czy projekt działa prawidłowo?
- Który element był najtrudniejszy?
- Co planujesz dodać w przyszłości?
Pracodawca może nie oczekiwać od juniora ogromnego doświadczenia. Będzie jednak sprawdzał sposób myślenia, podstawy techniczne, samodzielność i gotowość do nauki.
Czego unikać podczas zdobywania doświadczenia?
Jednym z najczęstszych błędów jest ciągłe rozpoczynanie nowych kursów bez kończenia projektów.
Warto również unikać:
- kopiowania gotowych projektów bez ich zrozumienia,
- wpisywania w CV technologii poznanych tylko powierzchownie,
- tworzenia bardzo rozbudowanego projektu na samym początku,
- czekania z aplikowaniem do momentu spełnienia wszystkich wymagań,
- przedstawiania projektu własnego jako doświadczenia komercyjnego,
- wysyłania identycznego CV na każde stanowisko,
- skupiania się wyłącznie na liczbie certyfikatów.
Pracodawca szybko zauważy różnicę pomiędzy osobą, która tylko zna nazwy narzędzi, a kandydatem, który rzeczywiście z nich korzystał.
Plan zdobycia pierwszego doświadczenia w IT
Możesz rozpocząć od prostego planu:
- Wybierz konkretną specjalizację.
- Sprawdź wymagania w ofertach pracy.
- Naucz się podstawowych narzędzi.
- Stwórz jeden niewielki projekt.
- Opublikuj projekt na GitHubie.
- Przygotuj opis projektu i portfolio.
- Poproś bardziej doświadczoną osobę o opinię.
- Popraw CV i profil LinkedIn.
- Rozpocznij regularne aplikowanie.
- Równocześnie rozwijaj kolejny projekt.
Nie czekaj, aż poczujesz się w pełni gotowy. W IT zawsze pojawiają się nowe technologie i rzeczy, których jeszcze nie znasz.
Najważniejsze jest posiadanie solidnych podstaw oraz umiejętność samodzielnego szukania rozwiązań.
Podsumowanie
Pierwsze doświadczenie w IT możesz zdobyć jeszcze przed otrzymaniem pierwszej umowy o pracę.
Własne projekty, portfolio, GitHub, staże, niewielkie zlecenia, wolontariat, projekty open source i hackathony mogą pomóc Ci zbudować praktyczne umiejętności oraz wyróżnić się podczas rekrutacji.
Nie próbuj uczyć się wszystkiego jednocześnie. Wybierz jeden kierunek, poznaj podstawowe narzędzia i stwórz projekt, który będziesz potrafił dokładnie omówić.
Pierwsza praca w IT jest zazwyczaj najtrudniejsza do zdobycia. Każdy ukończony projekt, rozwiązany problem i przeprowadzona rozmowa rekrutacyjna przybliżają Cię jednak do celu.
